Autonomia robotnicza

Autonomia robotnicza
Aby zapobiec degeneracji ruchu społecznego, włoscy autonomiści zrealizowali koncepcję, wybiegającą o krok dalej od realiów ruchów czy partii oficjalnie kontestujących, lecz rzeczywiście potwierdzających istnienie kapitalizmu, w jego ewentualnie odświeżonej formie i treści. Dokonali analizy z punktu widzenia tych, którzy najbardziej odczuwali agresywny charakter gospodarki.

Marksizm i anarchizm

Marksizm i anarchizm
Upadek marksizmu w sferze politycznej i kompromitacja praktycznej realizacji idei „dyktatury proletariatu”, pociągnęły za sobą ogromne przeobrażenia na płaszczyźnie kulturowej. Ideolodzy systemu kapitalistycznego, mogli więc ogłosić „koniec historii”, ruch rewolucyjny został wyrugowany nie tylko w sensie fizycznym, zniknął również z ludzkich umysłów.

Teorie kryzysu

Teorie kryzysu
Czy kryzysy są wpisane w naturę sytemu kapitalistycznego, czy też są wywołane czynnikami wobec niego zewnętrznymi? Rozstrzygnięcie tego dylematu oczywiście ma spore znaczenie dla postawy, jaką dziś przyjmiemy: odrzucimy system w całości, czy będziemy starali się go jedynie reformować... aby dotrwał do następnego wstrząsu.

Samorządowa alternatywa

Samorządowa alternatywa
Czy w latach 80. istniała w ruchu "Solidarność" samorządowa alternatywa, zarówno dla PRL-owskiego socjalizmu, jak i dla kapitalizmu? Co się z nią stało? Czy samorządowa rewolucja została zdradzona, a jeśli tak to przez kogo? Na te pytania, mające fundamentalne znaczenie dla zrozumienia dzisiejszej sytuacji w Polsce, staramy się znaleźć odpowiedź w "Przeglądzie".

{rokbox title=|Przegląd Anarchistyczny nr 7 :: wiosna-lato 2008| thumb=|images/07-m.jpg|}images/07.jpg{/rokbox}
Ameryka Łacińska stanowi bardzo ważny region, jeżeli chodzi o rozwój systemu kapitalistycznego. To właśnie stamtąd kraje zachodnie czerpały bogactwo, które pozwoliło im stać się ekonomicznymi potęgami. Bezwzględny rabunek i wyzysk, któremu został poddany ten region dał możliwość akumulacji kapitału, dzięki której mógł w późniejszym okresie rozwinąć się nowoczesny system kapitalistyczny. Strategie dominacji: wyprawy grabieżcze, handel niewolnikami, podporządkowanie kolonialne czy wreszcie hegemonia ekonomiczna i narzucanie korzystnych, dla centrów globalnego kapitalizmu, umów międzynarodowych, tworzyły zawsze, mozaikę różnorakich „dróg oporu”. Dziś w Ameryce Łacińskiej mamy możliwość obserwowania kolejnej już fali emancypacyjnych walk społecznych.
Przybierają one różne formy, przypominające wielokrotnie przećwiczone już w przeszłości warianty lewicowych strategii walki. Prezydent Wenezueli Hugo Chavez stał się dla działaczy lewicowych na całym świecie nowym idolem – czy jednak jego „socjalizm XXI w.” nie jest po prostu socjaldemokratycznym „wentylem bezpieczeństwa” pomagającym utrzymać stabilność systemu bez naruszania jego ram? Z drugiej jednak strony ruchy oddolne, organizowane na zasadach struktur poziomych takie jak APPO i Zapatyści w Meksyku są przez państwo ignorowane czy duszone za pomocą represji. Tradycyjna, w środowiskach anarchistycznych, niechęć do „władzy” nie jest wystarczająca. Ruch, który stawia sobie tak radykalne postulaty nie może ograniczać się jedynie do moralnej krytyki, musi być przede wszystkim skuteczny. Czy to właśnie w Ameryce Łacińskiej uda się stworzyć nowe strategie oporu, które nie będą powtarzać błędów z przeszłości? W tym numerze Przeglądu Anarchistycznego, próbujemy nie tyle odpowiedzieć na to pytanie, ile skłonić czytelników do nie poddawania się prostym schematom myślenia.

Poza artykułami dotyczącymi rewolty w meksykańskim stanie Oaxaca, uwarunkowań politycznych w Wenezueli oraz krótkich wprowadzeń odnośnie Kuby i Brazylii, przedstawiamy również teksty o sytuacji ruchu społecznego w Argentynie. Problematyka argentyńska, zwłaszcza po wydarzeniach z grudnia 2001 roku, była dość szeroko podejmowana zarówno przez media głównego nurtu jak też niezależne. Można nawet zaryzykować stwierdzenie, że to najlepiej znany kraj Ameryki Łacińskiej w Polsce. Przypomnijmy kilka inicjatyw wydawniczych środowiska wolnościowego. W książce „Samorządność pracownicza” z 2004 roku, ukazał się artykuł: W Argentynie bez pracodawców. W tym samym roku dotarła do nas polskojęzyczna wersja blisko godzinnego filmu: „Zanon należy do pracowników” wraz z broszurą po polsku przygotowaną przez środowisko niemieckiego czasopisma Wildcat i organizację NoService. W ubiegłym roku w Poznaniu gościliśmy przedstawicieli załogi przejętej drukarni Chilavert. Relacje z tego spotkania zamieściliśmy w 14 numerze Biuletynu Inicjatywy Pracowniczej (dostępny na stronie: www.ozzip.pl). W dystrybucji jest też album zdjęć wydrukowany przez Chilavert dotyczący problemu przejęć zakładów pracy: „No Pasar”. Możliwe jest też otrzymanie polskojęzycznej wersji filmu zrealizowanego przez Naomi Klein pt. „The Take” o ruchu samorządów pracowniczych i sytuacji politycznej w Argentynie.


W piątym numerze Biuletynu Poznańskiej Biblioteki Anarchistycznej, zamieściliśmy dział poświęcony radykalnej kryminologii, w tym numerze kontynuujemy tą tematykę. Kwestie związane ze społeczną kontrolą, polityką penitencjarną i karną, będą odgrywać coraz większą rolę w działalności ruchów radykalnych. Zaostrzanie polityki karnej i brutalizacja działań służb siłowych jest tradycyjną odpowiedzią państwa na wzrost nierówności społecznych. Jak pisze w swojej książce „Bez państwa” Rafał Górski: „System karny jest wykorzystywany jako alternatywa systemu opieki społecznej. Do więzień trafia nadwyżka siły roboczej. Więcej krat i pałek oznacza zwykle mniej chleba i pracy.”

W dziale poświęconym kulturze, znajdziemy ważny wywiad, z jednym z najbardziej znanych polskich artystów i teoretyków sztuki Krzysztofem Wodiczką. W tym przypadku również można mówić o kontynuacji tematów z numeru poprzedniego. Problem zaangażowania społecznego artystów podejmowaliśmy w poprzednim numerze Przeglądu, w wywiadzie z prof. Piotrowskim i aktorami „The Living Theatre”.

Nasze wyobrażenie o anarchizmie i radykalnych ruchach lewicowych kształtowane jest w dużej mierze przez obraz przekazywany w opracowaniach dostępnych w bibliotekach. Większość z nich powstała w okresie PRL. Poza tradycyjną propagandową formą zawierają one również ponadczasowe schematy prezentacji problemu. Analizie tego tematu poświęciliśmy spory fragment numeru. Ściśle powiązany z nim jest również artykuł historyczny opisujący działalność anarchistycznej spółdzielni wydawniczej, która istniała w Polsce przez kilka lat po drugiej wojnie światowej.

Do tego numeru załączona jest płyta CD z dwoma filmami. Ich treść jest bezpośrednio powiązana z artykułami zamieszczonymi w piśmie. Pierwszy z nich „Raport CCIODH z piątej wizyty w Oaxaca”, zrealizowany został przez grupę prawników i działaczy społecznych po stłumieniu rewolty w meksykańskim stanie Oaxaca. Drugi film to „Ostatnie ognie w Porto Marghera”, poświęciliśmy w Przeglądzie cały dział, który wprowadza w jego tematykę. Ruch autonomii robotniczej, jaki narodził się we Włoszech na przełomie lat 60. i 70 XX wieku, zasługuje na głębszą analizę, gdyż do tej pory był on zasadniczo pomijany zarówno przez oficjalne publikacje, koncentrujące się jedynie na spektakularnych akcjach grup zbrojnych, jak i w publikacjach z kręgów radykalnej lewicy i anarchizmu. Wyjątkiem jest tu pismo Rewolucja, które poświęciło temu zagadnieniu fragment trzeciego numeru. Sporo odniesień do tej tematyki znalazło się w poprzednim numerze Przeglądu, choć miały one charakter bardziej teoretyczny. W dziale „Spontaniczność, marksizm, partia” analizowaliśmy m.in. stosunek marksizmu autonomistycznego do anarchizmu. W 2006 r. nakładem poznańskiej Oficyny „Trojka” ukazała się również książka „Autonomia robotnicza”, do której lektury zachęcamy.

 


 

Artykuł aktualizowany: 06.02.2011